Yetki, bir kişinin veya kuruluşun belirli bir eylem veya karar verme sürecinde sahip olduğu güç veya otoritedir. Bir kişiye veya kuruluşa verilen yetki, belirli bir eylemi gerçekleştirme veya bir karar verme sürecinde belirli bir sorumluluğu üstlenme hakkı verir. Yetki, genellikle bir hiyerarşi içinde tanımlanır ve bir kişinin veya kuruluşun görevlerini yerine getirirken belirli sınırlar içinde hareket etmesine yardımcı olur. Örneğin, bir yönetici, belirli kararları alma, çalışanları yönetme ve şirket stratejisini belirleme yetkisine sahiptir. Ancak, yetki kullanımı, belirli bir etki alanına sahip olması gerektiği için sınırlı olabilir ve bir kişi veya kuruluş, verilen yetkileri aşamaz veya başka bir kişinin veya kuruluşun yetkisini kullanamaz.
Sorumluluk, bir kişinin veya kuruluşun, belirli bir eylemden veya karardan dolayı hesap verme yükümlülüğüdür. Bu yükümlülük, birinin veya bir kuruluşun, yaptıkları eylemlerden veya alınan kararlardan dolayı sonuçlarına katlanması gerektiği anlamına gelir. Sorumluluk, genellikle bir görevi yerine getirirken doğru davranma ve başkalarına zarar verme riskini azaltma çabasıyla ilişkilidir. Bu nedenle, bir kişi veya kuruluşun, bir eylem veya kararın sonuçlarından sorumlu tutulabilmesi için, genellikle bir standart veya kuralın ihlal edilmesi gerekmektedir.
Sorumluluk, bir kişinin veya kuruluşun başarısı veya başarısızlığı ile ilgilidir ve genellikle diğer insanlar veya kuruluşlar için sonuçları olabilir. Bu nedenle, sorumluluk, bir kişinin veya kuruluşun faaliyetlerini planlarken, yürütürken ve değerlendirirken dikkate alınması gereken önemli bir faktördür.
Yetki ve sorumluluk, genellikle birbirleriyle bağlantılı kavramlardır. Yetki, bir kişiye veya bir gruba belirli bir işi yapabilme veya karar verebilme gücü veren bir otorite veya izindir. Sorumluluk ise, bir kişinin veya bir grubun belirli bir görevi tamamlama veya bir kararın sonuçlarını üstlenme yükümlülüğüdür.
Bu nedenle, bir kişiye verilen yetki genellikle bir sorumlulukla birlikte gelir. Örneğin, bir yöneticinin çalışanlarına iş dağıtma yetkisi vardır, ancak bu yetkiyle birlikte işleri doğru bir şekilde yönetme sorumluluğu da vardır.
Bir diğer örnek, bir pilotun uçağı uçurma yetkisi vardır, ancak bu yetkiyle birlikte yolcuların güvenliği ve uçağın güvenli bir şekilde havalanması ve iniş yapması gibi birçok sorumluluk da vardır. Özetle, yetki ve sorumluluk birbirleriyle bağlantılı kavramlardır ve bir kişiye verilen yetki, genellikle bir sorumluluk yükümlülüğü de getirir.
Yetki genişliği, bir kişiye verilen yetkinin kapsamının artması anlamına gelir. Bu, bir kişinin belirli bir iş veya görev için verilen yetkinin ötesindeki kararları da alabilmesi anlamına gelir.
Örneğin, bir yöneticinin iş dağıtma yetkisi olduğunu ve belirli bir projede çalışan bir ekibe işleri dağıttığını düşünelim. Yetki genişliği, yöneticinin sadece iş dağıtma yetkisine sahip olmakla kalmayıp, aynı zamanda projenin bütçesini yönetme, iş takvimini belirleme veya ekibe daha fazla özerklik verme yetkisine de sahip olması anlamına gelir.
Yetkisiz sorumluluk, bir kişinin ya da grubun, kendilerine verilmemiş bir yetki ya da sorumluluğu üstlenmesi durumudur. Bu kişiler, o konuda yeterli bilgi, beceri veya yetkiye sahip olmadığı halde, bir işi yapmaya kalkışarak sorumluluğunu almış olurlar.
Örneğin, bir çalışanın yöneticisi tarafından verilmemiş bir yetki ile başka bir departmanın işlerini yönetmeye kalkışması, yetkisiz sorumluluk örneğidir. Bu durumda çalışan, sorumluluğunu almış olsa da işi yeterince iyi yapamayabilir ve hatta hatalı kararlar alarak işlerin kötüye gitmesine neden olabilir.
Yetkisiz sorumluluk, genellikle yanlış anlaşılmalar, iletişim eksikliği ya da bilgi eksikliği gibi nedenlerle ortaya çıkabilir. Bu nedenle, bir işin yapılması için gerekli olan yetki ve sorumlulukların net bir şekilde belirlenmesi ve iletişimde açık olunması önemlidir.
Yetki genişliği, bir kişinin karar alma gücünü ve özgürlüğünü artırabilir ve daha hızlı ve etkili kararlar almasına yardımcı olabilir. Ancak, yetki genişliği de beraberinde daha büyük bir sorumluluk getirebilir ve bu nedenle dikkatli bir şekilde yönetilmelidir. Ayrıca, yetki genişliği, bir kişinin eğitim, deneyim ve diğer faktörlere dayanan belirli kriterleri karşılaması gerekebilir. Yetki genişliği ilkesi, kamu hizmetlerinde sürat ve etkinliği sağlamak bakımından son derece önemli bir rol oynamaktadır (YILMAZ,2007).
Yetki Genişliği İlkesi, bir organizasyonun üyelerine, kendi kararlarını verebilme ve daha özerk davranabilme yetkisi verme ilkesidir. Bu ilkeye göre, organizasyonun farklı seviyelerindeki çalışanlar, kendi işleriyle ilgili kararlar almak ve uygulamak için daha geniş bir yetkiye sahip olmalıdır.
Bu ilke hem bireysel hem de organizasyonel düzeyde birçok fayda sağlar. İlk olarak, çalışanlara daha fazla karar alma gücü vermek, motivasyonlarını artırır ve işlerine daha çok bağlanmalarını sağlar. İkinci olarak, organizasyonel verimliliği artırarak, daha hızlı kararlar alınmasına ve iş süreçlerinde daha az zaman kaybına neden olur. Son olarak, bu ilke, organizasyonun daha yenilikçi ve yaratıcı olmasını sağlar, çünkü çalışanlar fikirlerini serbestçe ifade edebilir ve daha özgür bir şekilde hareket edebilirler.
Bununla birlikte, yetki genişliği ilkesinin uygulanması da bazı zorlukları beraberinde getirebilir. Çalışanların daha geniş bir yetki alanına sahip olması, bazı kararlar için daha fazla danışma ve koordinasyon gerektirebilir. Ayrıca, çalışanların daha geniş bir yetki alanına sahip olmaları, organizasyonun belirli standartlara uyum sağlaması ve stratejik hedeflerine uygun hareket etmesi açısından önemlidir. Bu nedenle, yetki genişliği ilkesi, dikkatli bir şekilde uygulanmalı ve çalışanların daha geniş bir yetki alanına sahip olmaları, belirli kriterleri karşılamalarına bağlı olmalıdır.